विमोचन पौडेल। हिन्दु धर्मका अनुन्याइहरु शालिग्रामलाई साक्षात भगवान बिष्णुको अवतारको रुपमा लिन्छ्न । विश्वमा नेपालको कालीगण्डकी नदिमा मात्रै पाइने अचम्मको ढुङ्गाको नाम हो ‘शालिग्राम’ । शालिग्राम विश्वका हरेक हिन्दु मन्दिरहरुमा पाइन्छ नेपाल , भारत , इन्डोनेसिया , दक्षिण अफ्रिका , ल्याटिन अमेरिका , अमेरिका , युरोप सबै ठाउँमा नेपालको कालीगण्डकी नदिमा पाइने शालिग्राम पुगेको छ ।
हिन्दु धर्मका १८ पुराण मध्ये सबै पुराणहरुमा शालिग्रामको चर्चा गरिएको पाइन्छ । शिव पुराण , स्कन्दपुराण , पद्मपुराण तिनै पुराणमा शालिग्रामको उत्पत्तिको बारेमा बताइएको छ । श्री स्वास्थानीमा भनिए अनुसार भगवान बिष्णुले जालन्धर पत्नी बृन्दालाई छल गरेपछि , बृन्दाले भगवान बिष्णुलाई सराप दिएकी थिएइन ” ढुङ्गा हुनुपरोस ” भन्ने जस्लाई पूरा गर्न भगवान भिष्णु पृथ्वीलोकमा शालिग्रामको रुपमा बिराजमान भएको पाइन्छ । धार्मिक मान्यता अनुशार शालिग्रामलाई किन्न र बेच्नु दुबै गर्नु हुदैन । स्कदपुराणमा भनिएको छ कि शालिग्रामको किनबेच गर्ने दुबै नर्क लोकमा जानेछ्न । शालिग्रामलाई दान गर्ने सबैलाई निकै ठूलो फल मिल्ने धार्मिक ग्रन्थहरुमा बताइएको छ ।
शालिग्राम एउटा धार्मिक आस्थाको धरोहर मात्रै नभएर इतिहास बिदहरुको लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण दस्तावेज पनि हो । विश्वका ठुला भुबिज्ञान प्रयोगशालामा यस्को उपस्थित छ । यो संसारकै पुरानो ढुङ्गामा पर्छ जस्को उत्पत्ति ६ देखि ४० करोड बर्ष पहिले भएको बैज्ञानिकहरु बताउँछन् ।
नेपाल आफैंमा एउटा ऎतिहासिक भुमी हो, यहाँका हरेक फाट , कान्ला अनि टाकुराहरुमा पृथ्वीको उत्पत्तिका अभिलेखहरु भेटिन्छन् । भगवान पशुपतिनाथले बास गरेको हाम्रो भुमी शान्तिका अग्रदुत भगवान गौतम बुद्धको जन्मभुमि पनि हो । महर्षि बेदब्यासले यहि पुन्य भुमिमा बसेर बेदको रचना गरेका थिए भने राजा जनक र माता सीता जन्मिएको हाम्रो भुमिमा स्वयं भगवान रामले आफ्ना चरण स्पर्श गरेका थिए ।
ऐतिहासिक तपोवन हाम्रो देश र हाम्रो इतिहासलाई बुझ्नु र प्रवर्धन गर्नु हामी सबैको कर्तव्य हो ।
